به گزارش روابط عمومی شرکت آب منطقه ای خراسان جنوبی،"عباس سارانی"در کارگاه آموزشی «اصول ایمنی و مقابله با سیلاب» ویژه دهیاران شهرستان بیرجند، با اشاره به ضرورت بازنگری در ادبیات مدیریت بحران، اظهار داشت: باید اصطلاح سنتی «مقابله با سیل» به مفهوم علمی و پایداری‌محور «سازگاری با سیلاب» تغییر یابد.
وی افزود: رخدادهای اقلیمی نظیر بارش‌های شدید و زلزله، ذاتاً پدیده‌های ویرانگر یا بلایای طبیعی نیستند؛ بلکه این دخالت‌های انسانی، دست‌اندازی به حریم و بستر رودخانه‌ها، تغییر مسیل‌ها و عدم رعایت اصول آمایش سرزمین است که خسارت‌آفرین می‌شود.
سایه سنگین دو دهه خشکسالی بر دشت‌های استان
سارانی با تحلیل آماری وضعیت اقلیمی سال آبی گذشته یادآور شد: اگرچه میزان بارندگی‌ها در استان نسبت به سال ماقبل آن رشد چشمگیری داشت و در برخی مناطق از جمله بیرجند حتی فراتر از نرمال بلندمدت (حدود ۱۲۰ میلی‌متر در مقایسه با میانگین نرمال ۱۰۸ میلی‌متر) ثبت شد، اما این به معنای پایان خشکسالی نیست.
وی گفت: استان خراسان جنوبی بیش از دو دهه متوالی از خشکسالی‌های شدید و متوسط رنج برده و سفره‌های آب زیرزمینی همچنان در وضعیت بحرانی قرار دارند؛ گواه این امر، تقاضاهای مستمر برای کف‌شکنی، جابه‌جایی و عمیق‌تر کردن چاه‌های آب است که نشان می‌دهد آبخوان‌ها فرصتی برای احیای کامل نیافته‌اند.
نقش کلیدی رودخانه‌ها در تغذیه قنوات و خطرات تصرف بستر
مدیرعامل آب منطقه‌ای استان با تأکید بر اینکه بستر رودخانه‌ها صرفاً مجاری عبور رواناب نیستند، گفت: رودخانه‌های فصلی و کوهپایه‌ای، شریان‌های اصلی تغذیه قنوات و سفره‌های آب زیرزمینی پایین‌دست به‌شمار می‌روند.
وی گفت: تصرف حریم و بستر رودخانه‌ها هم امنیت جانی و مالی روستاهای پایین‌دست را به مخاطره می‌اندازد و هم با مسدود کردن مسیر نفوذ آب، مایه خشکیدگی قنوات کهن منطقه می‌شود.
اقدامات اجرایی شرکت آب منطقه‌ای از محل اعتبارات داخلی
سارانی به اقدامات پیشگیرانه انجام‌شده توسط شرکت آب منطقه‌ای اشاره کرد و افزود: با وجود محدودیت‌های بودجه‌ای، این شرکت با تخصیص اعتبارات داخلی و به‌کارگیری اکیپ‌های ماشین‌آلات مجهز، پروژه‌های حساسی نظیر بازگشایی و لایروبی کانال‌های بحرانی در شاهرود، پروژه بزرگ شکراب و سایر نقاط پرخطر استان را به سرانجام رسانده و از حوادث احتمالی پیشگیری کرده است.
مأموریت‌های پنج‌گانه به دهیاران؛ خط مقدم حکمرانی مشارکتی آب
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی با تجلیل از نقش اثرگذار دهیاران و حضور فعال و مسئولانه آنان در مدیریت جوامع روستایی از آنان خواست به‌عنوان بازوان اصلی حاکمیت و سفیران فرهنگ‌سازی، موارد کلیدی زیر را با جدیت در سطح روستاها پیگیری کنند:
۱. صیانت از بستر رودخانه‌ها و بازدارندگی قانونی:
جلوگیری قاطع از تخلیه نخاله‌های ساختمانی و زباله در مسیل‌ها با همکاری بخشداری‌ها و ایجاد بازدارندگی‌های قانونی، با پشتیبانی اکیپ‌های گشت و بازرسی آب منطقه‌ای.
۲. شناسایی و پایش سازه‌های تقاطعی ناایمن: رصد و گزارش فوری وضعیت ناایمن پل، آبنما و... در محدوده روستا تا ضمن طرح در کمیته استانی کنترل و کاهش خطر سیل، ادارات و مراجع ذی‌ربط نسبت به اصلاح و بهسازی آنان اقدام نمایند
۳. آمادگی عملیاتی پیش از بحران:
تجهیز و استقرار ماشین‌آلات محلی نظیر تراکتور و لودر در سطح روستاها و احداث خاکریزهای حفاظتی جهت هدایت انحرافی سیلاب‌های ناگهانی از کانون مسکونی روستاها
۴. حفاظت از تأسیسات آب شرب و قنوات:
صیانت از خطوط انتقال آب شرب مستقر در حریم رودخانه‌ها و اطلاع‌رسانی جهت توقف موقت برداشت از چاه‌ها و قنوات سیل‌زده و گل‌آلود تا زمان تأیید سلامت بهداشتی آب
۵. هشدار به عشایر، دامداران و ساکنان حریم: منع جدی اسکان موقت، اتراق شبانه و چرای دام در بستر رودخانه‌های کوهپایه‌ای در زمان صدور اخطاریه‌های زرد و نارنجی هواشناسی (با توجه به زمان‌تمرکز بسیار کوتاه و سرعت بالای سیلاب‌های کویری)
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی در بخش پایانی سخنان خود، نقش دهیاران را به عنوان «دیده‌بانان امینِ رودخانه‌ها» ستود و از آنان درخواست کرد تا نقاط بحرانی، گلوگاه‌های مسیل‌ها و ابنیه حادثه‌خیز در محدوده روستاهای خود را با جزئیات شناسایی کرده و به واحد «مدیریت رودخانه‌ها و سواحل» این شرکت اعلام کنند.
وی تصریح کرد: پس از ارسال این گزارش‌ها، تیم‌های کارشناسی شرکت آب منطقه‌ای جهت بازدیدهای میدانی و بررسی دقیق اعزام خواهند شد تا با اولویت‌بندی فنی، اقدامات مقتضی برای رفع خطر و بهسازی این نقاط در دستور کار قرار گیرد.
سارانی در خاتمه با تأکید بر اینکه مدیریت پایدار منابع آب جز با «حکمرانی مشارکتی» محقق نمی‌شود، خاطرنشان کرد: جلب مشارکت و همراهی مردم توسط دهیاران، کلیدی‌ترین حلقه در مدیریت رودخانه‌هاست.
دهیاران به دلیل جایگاه اجتماعی و نفوذ کلامی در روستاها، بهترین واسطه برای تبیین اهمیت حفاظت از بستر رودخانه‌ها و صیانت از منابع آبی برای نسل‌های آینده هستند و امیدواریم با این تعامل دوسویه، شاهد کاهش چشمگیر خسارات در فصل بارش‌های پیش رو باشیم.
